Rezerwat Na Torfach im. Janusza Kozłowskiego to jeden z ciekawszych zakątków Mazowieckiego Parku Krajobrazowego, położony między Otwockiem a Karczewem. W centrum rezerwatu znajduje się siedmiohektarowe jeziorko z wysepkami, które powstało na początku XX wieku podczas wydobywania torfu. Dziś to spokojne miejsce na leśny spacer, gdzie można obserwować ptactwo wodne i zanurzyć się w atmosferze podmokłych lasów.
- malownicze jeziorko z wysepkami
- bogata fauna i flora
- łatwa trasa dla rodzin
- pomost widokowy na ptaki
- bliskość Ośrodka Edukacji Ekologicznej
Jezioro z historią wydobycia torfu
Trudno uwierzyć, że tak malownicze jeziorko to efekt działalności człowieka. Na początku ubiegłego wieku prowadzono tu intensywne wydobycie torfu, który transportowano kolejką konną do stacji w Otwocku. Gdy prace ustały, wyrobisko zaczęło się wypełniać wodą ze źródeł bijących z dna przy północnym brzegu.
Rezerwat oficjalnie powstał w 1977 roku jako obszar chroniony typu faunistycznego. Obejmuje nie tylko samo jeziorko, ale także otaczające je bory bagienne i mieszane – łącznie ponad 21 hektarów. To najbardziej wysunięty na północ fragment wielkiego Bagna Całowanie, którego większą część osuszono już dawno temu pod łąki i pastwiska.
W słoneczne dni woda w jeziorze nabiera intensywnego granatowego koloru. Mimo torfowego pochodzenia zbiornik jest zarybiony, co przyciąga wędkarzy i ptactwo.
Co zobaczysz w rezerwacie
Główną atrakcją jest ścieżka dydaktyczna Łabędzi Szlak, która prowadzi do drewnianego pomostu widokowego nad jeziorem. Trasa ma zaledwie 1,2 km, więc nawet z małymi dziećmi można ją pokonać w pół godziny spokojnym krokiem. Pomost znajduje się po zachodniej stronie jeziora i stąd roztacza się najlepszy widok na wodę z wysepkami.
Na jeziorze praktycznie zawsze można spotkać łabędzie i kaczki – stąd nazwa szlaku. Ptaki są tu oswojone z ludźmi, choć nie należy ich dokarmiać. Jezioro porośnięte jest roślinnością wodną, a wokół ciągną się wilgotne lasy z charakterystyczną dla takich siedlisk roślinnością.
Przy północnym brzegu stoi stara leśniczówka, w której mieści się Ośrodek Edukacji Ekologicznej Mazowieckiego Parku Krajobrazowego, zwany Bazą Torfy. To tutaj można zaparkować samochód i rozpocząć spacer. Obok znajduje się wiata oraz punkt informacyjny.
Fauna rezerwatu – więcej niż łabędzie
Choć większość odwiedzających zobaczy głównie ptactwo wodne, rezerwat jest domem dla znacznie bogatszej fauny. Mieszkają tu jeże, kuny leśne, ryjówki aksamitne i rzęsorki rzeczne. Z ptaków można spotkać puszczyka, dudka, muchówkę małą czy dzięcioła czarnego.
Wśród gadów żyje tu żmija zygzakowata i padalec zwyczajny, a także gniewosz plamisty i zaskroniec. W jeziorku zaobserwowano kilkakrotnie żółwia błotnego – gatunek zagrożony wyginięciem w Polsce. Z mięczaków występują szczeżuje pospolita i wielka, błotniarka oraz zatoczki.
Rezerwat leży w obszarze Natura 2000 „Bagno Całowanie” – jednego z największych torfowisk Mazowsza, gdzie gniazdują zagrożone gatunki ptaków jak derkacz czy kulik wielki.
Dla kogo to miejsce
Rezerwat sprawdzi się świetnie dla rodzin z dziećmi. Trasa jest krótka, łatwa, prowadzi po utwardzonych ścieżkach leśnych. Dzieci uwielbiają obserwować łabędzie i kaczki z pomostu, a leśne otoczenie daje przestrzeń do zabawy.
To także dobry punkt wypadowy dla miłośników ptaków i fotografów przyrody. Najlepsze światło do zdjęć jest rano i wieczorem, gdy jezioro nabiera tych słynnych granatowych odcieni. Warto zabrać lornetkę – z pomostu można spokojnie obserwować ptactwo wodne.
Spacer można dowolnie przedłużyć, łącząc go z wędrówką po okolicznych lasach. Przez rezerwat przebiegają szlaki turystyczne – czarny i niebieski ze stacji w Otwocku. Można też połączyć wizytę z wycieczką na pobliskie Bagno Całowanie czy do centrum Otwocka, gdzie warto zobaczyć drewniane wille zwane „świdermajami”.
Praktyczne informacje – jak dojechać i ile czasu zaplanować
Dojazd samochodem: W nawigacji należy wpisać „Baza Torfy” lub „Rezerwat Na Torfach Karczew”. Dojeżdża się drogą leśną, ale w dobrym stanie, przejezdną dla zwykłego auta osobowego. Parking znajduje się przy Ośrodku Edukacji Ekologicznej. Można też podjechać od strony Karczewa i zaparkować w okolicy cmentarza żydowskiego w lesie.
Komunikacja miejska: Do rezerwatu można dojść pieszo z centrum Otwocka – to około 3 km. Ze stacji kolejowej w Otwocku prowadzą do rezerwatu znakowane szlaki turystyczne (czarny i niebieski).
Czas zwiedzania: Sam spacer ścieżką Łabędzi Szlak do pomostu i z powrotem to około 30-45 minut. Warto jednak zaplanować godzinę, żeby spokojnie poobserwować ptaki i nacieszyć się atmosferą miejsca. Jeśli chcesz połączyć wizytę z dłuższym spacerem po lesie, zarezerwuj 2-3 godziny.
Wstęp: Rezerwat jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Ośrodek Edukacji Ekologicznej (muzeum przyrodnicze) czynny jest w dni powszechne od poniedziałku do piątku, ale same ścieżki i pomost są dostępne zawsze.
Uwaga: Nie mylić z Jeziorem Torfy koło Falenicy – to dwa różne miejsca w Mazowieckim Parku Krajobrazowym. Rezerwat Na Torfach znajduje się przy Otwocku i Karczewie, znacznie dalej od Warszawy.
Kiedy jechać i co zabrać
Rezerwat wygląda dobrze o każdej porze roku. Wiosną i latem dominuje zieleń i aktywność ptaków, jesienią las wokół jeziora przybiera piękne barwy, zimą można zobaczyć zupełnie inny charakter tego miejsca. W weekendy długie jest tu zaskakująco spokojnie – nawet w czerwcowy weekend można spotkać zaledwie kilka osób.
Warto zabrać lornetkę do obserwacji ptaków, aparat fotograficzny i ochronę przed komarami w ciepłych miesiącach. Teren jest podmokły, więc po deszczach przydadzą się odpowiednie buty. Latem można zabrać koc i zrobić piknik przy wiacie lub na jednej z leśnych polanek w okolicy.