Historyczna wieża węglowa przy ul. Gniewkowskiej 42 zarejestrowana jako zabytek

Niezwykła, żelbetonowa budowla, którą można zobaczyć pod adresem ul. Gniewkowskiej 42, to historyczny zasobnik węglowy służący do zaopatrywania parowozów w paliwo. Ta relikt przeszłości kolejowej jest miejscem, gdzie lokomotywy zatrzymywały się na uzupełnienie zapasów węgla. Dokumenty i sprzęt techniczny niezbędne do funkcjonowania tej struktury zostały dostarczone przez Stany Zjednoczone w końcu lat 40-tych XX wieku. W ostatnim czasie, dzięki staraniom stowarzyszenia „Kamień i co”, ta unikatowa budowla została uznana za dziedzictwo kulturalne przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i wpisana do rejestru zabytków nieruchomych.

W czasach, kiedy parowozy były podstawą transportu kolejowego, wieże węglowe były kluczowym elementem infrastruktury kolejowej. Ich funkcją było dostarczanie węgla do tzw. tendera – specjalnego wagonu pełniącego rolę magazynu paliwa dla lokomotywy parowej, który był umieszczony bezpośrednio za kabiną maszynisty. W początkowym okresie eksploatacji parowozów wieże węglowe były zazwyczaj drewniane, jednak na początku XX wieku zostały zastąpione przez bardziej trwałe konstrukcje betonowe.

Zaopatrzenie Polski w dokumentację oraz sprzęt techniczny do budowy efektywnych urządzeń zasobnikowych przeznaczonych do nawęglania parowozów miało miejsce pod koniec lat 40-tych ubiegłego wieku. Był to dar od Stanów Zjednoczonych. Takie obiekty powstały w strategicznych miejscach sieci kolejowej, m.in. przy parowozowniach w Warszawie-Odolany, Krakowie-Prokocim, Tarnowskich Górach-Las i Gdyni. Przebudową zajmowało się Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych Nr 15, które miało też za zadanie zainstalować urządzenia i wyposażenie. Niestety PRK Nr 15 nie sprostało zadaniu i nie ukończyło montażu odpowiednich mechanizmów. Z uwagi na brak wykonawcy, na początku 1951 roku PKP powierzyło nadzór nad pracami montażowymi panu Szymczakowskiemu. Po dokładnym przeanalizowaniu dostarczonej dokumentacji i przygotowaniu niezbędnych materiałów, pan Szymczakowski doprowadził prace do końca.